BGN əmsalı nədir?

Kredit götürərkən bankların diqqət yetirdiyi əsas göstəricilərdən biri BGN əmsalıdır. Bu anlayış bir çox müştəri üçün texniki termin kimi səslənsə də, əslində məsuliyyətli borclanmanın və maliyyə sabitliyinin əsas sütunlarından biridir.

BGN əmsalı nədir?

BGN (Borclanma Gəlir Nisbəti) - şəxsin aylıq gəlirinin nə qədər hissəsinin mövcud və ya yeni kredit öhdəliklərinin ödənilməsinə yönəldiyini göstərən göstəricidir. Beynəlxalq praktikada bu yanaşma daha çox DTI (Debt-to-Income Ratio) və ya DSTI (Debt Service-to-Income Ratio) kimi tanınır. 

Sadə dillə desək, BGN əmsalı sual verir:

Gəliriniz kredit öhdəliklərini təhlükəsiz şəkildə qarşılamağa imkan verirmi?

BGN əmsalı necə hesablanır?

Formula belədir:
BGN = \frac{Aylıq\ kredit\ ödənişləri}{Aylıq\ xalis\ gəlir} \times 100%
Məsələn:
•    Aylıq gəlir: 1500 AZN
•    Mövcud kredit ödənişləri: 300 AZN
•    Yeni kredit ödənişi: 200 AZN
Ümumi aylıq öhdəlik = 500 AZN
BGN:
500 / 1500 × 100 = 33%
Bu o deməkdir ki, gəlirinizin 33%-i kredit ödənişlərinə gedir.

BGN ƏMSALI NİYƏ VACİBDİR?
1. Məsuliyyətli kreditləşməni təmin edir
BGN bank üçün sadəcə risk göstəricisi deyil, eyni zamanda müştərinin həddindən artıq borclanmasının qarşısını alan qoruyucu mexanizmdir.
Bu yanaşma “daha çox kredit vermək” yox, ödənilə bilən kredit vermək fəlsəfəsinə əsaslanır.
2. Maliyyə dayanıqlığını qoruyur
Beynəlxalq tədqiqatlar göstərir ki, gəlirin böyük hissəsi borc xidmətinə yönəldikdə gecikmə və defolt riski artır. Bir çox ölkələrdə bu səbəbdən DSTI limitləri makroprudensial alət kimi tətbiq olunur. 
3. Ailə büdcəsini balansda saxlayır
Kommunal xərclər, gündəlik ehtiyaclar, gözlənilməz vəziyyətlər üçün vəsait qalmalıdır. BGN buna nəzarət etməyə kömək edir.

BANKLAR NİYƏ BGN LİMİTLƏRİ TƏTBİQ EDİR?
Kreditin maksimum məbləği təkcə gəlirinizə görə yox, onu rahat ödəyə bilmə imkanına görə müəyyən olunur.
Bu yanaşmanın arxasında 3 əsas prinsip dayanır:
•    Affordability (Ödəmə qabiliyyəti)
•    Responsible lending (Məsuliyyətli kreditləşmə)
•    Risk management (Riskin idarə olunması)
Məhz buna görə bəzən müştəri gözlədiyi məbləğdən daha aşağı kredit təklifi ala bilər, bu məhdudiyyət deyil, qoruyucu mexanizmdir.

BGN YÜKSƏK OLDUQDA NƏ BAŞ VERİR?
BGN əmsalı yüksəldikcə:
•    Yeni kredit limiti azala bilər
•    Kredit şərtləri dəyişə bilər
•    Müraciət əlavə qiymətləndirməyə yönləndirilə bilər
•    Bəzi hallarda kredit verilməyə bilər
Bu, bankın imtinası deyil, riskin idarə edilməsidir.

BGN-ni necə sağlam səviyyədə saxlamaq olar?
Bunun üçün:
•    Mövcud kredit öhdəliklərini nəzarətdə saxlayın
•    Gəlirinizə uyğun borclanın
•    Eyni anda çoxsaylı kredit yüklənməsindən qaçın
•    Ödəniş intizamını qoruyun
•    Yeni kredit götürməzdən əvvəl şəxsi büdcənizi hesablayın

BGN əmsalı sadəcə rəqəm deyil
BGN əmsalı əslində maliyyə sağlamlığının göstəricilərindən biridir.
Bu göstərici həm bank üçün riskin düzgün qiymətləndirilməsi, həm də müştəri üçün rahat və dayanıqlı borclanma üçün vacibdir.
Çünki düzgün kredit  sadəcə alınan məbləğ deyil, rahat qaytarıla bilən öhdəlikdir.